Hukuk yapay zekâ programları nasıl seçilir, dilekçede nasıl kullanılır?

Bir meslektaşınız dilekçesinin ilk taslağını yapay zekâya yazdırdığını söylüyor. Bir başkası aynı araçtan var olmayan bir karar çıktığını anlatıyor. İkisi de doğru söylüyor. Hukuk yapay zekâ programları bazı işlerde gerçekten zaman kazandırır, bazı işlerde ise kontrol edilmezse zarar verir. Bu yazı hangisinin hangisi olduğunu ayırmanız için yazıldı. Genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir.

Bu programlar kaç türdür?

Piyasadaki araçlar kabaca üç gruba ayrılır. Hangisine baktığınızı bilmek, yanlış beklentiyle başlamanızı önler. Aynı soruya üçü çok farklı cevap verir. Fark modelin zekâsından çok, cevabı nereden aldığından kaynaklanır.

• Genel amaçlı sohbet araçları. Her konuda konuşur, hukuk için özel bir kaynağa bağlı değildir. Kaynak göstermeden yazdığı her şey şüpheyle okunmalıdır.
• Hukuka özel arama araçları. Bir mevzuat ve karar veritabanına bağlıdır, cevabı oradaki metinlerden çıkarır ve kaynağı gösterir.
• Belgeye bağlı sistemler. Sizin sözleşmelerinizi, dosyalarınızı ve eski dilekçelerinizi okur, cevabı bu arşivden verir.

Yapay zekâ neden var olmayan bir kararı yazar?

Dil modeli bir veritabanı değildir. Bir cümlenin ardından hangi kelimenin gelmesi muhtemelse onu yazar. Karar atfı da onun gözünde bir kalıptır: daire adı, esas numarası, karar numarası, tarih. Kalıbı doğru doldurur, içerik gerçek olmayabilir.

Bu hatayı metnin akıcılığından anlayamazsınız. Uydurma atıf, gerçek atıf kadar düzgün görünür. Güvenilir tek yöntem, kararı resmî kaynağında bulup okumaktır.

Kaynağa bağlı sistemler bu riski azaltır, çünkü cevabı önce bulunan belgelerden üretir. Risk sıfıra inmez. Model bulduğu kararı yanlış aktarabilir ya da kararın söylemediği bir sonucu ona yükleyebilir.

Hukuk yapay zekâ dilekçe araçları taslakta nasıl kullanılır?

Dilekçe, yapay zekâdan sık beklenen bir iştir. Hatanın bedeli de burada ağırdır. İşe yarayan kullanım, modeli boş sayfayla baş başa bırakmamaktır.

Olayı, tarafları, talebi ve elinizdeki belgeleri verirsiniz. Daha önce yazdığınız benzer bir dilekçeyi örnek gösterirsiniz. Model bu malzemeyle iskeleti kurar: olayların sırası, deliller listesi, talep sonucu. Bu kısımda iyi çalışır ve size boş sayfadan başlamanın yükünü hafifletir.

Hukuki sebepler bölümü ayrı bir konudur. Modelden emsal karar bulmasını istemeyin. Kendi bulup okuduğunuz kararları ona verin ve yalnızca bunları kullanmasını söyleyin. Atıfları model seçmez, siz seçersiniz.

Taslak geldiğinde onu bir stajyerin yazdığı metin gibi okuyun. Akıcı olması doğru olduğunu göstermez.

Süreler, görevli ve yetkili mahkeme, harç gibi konularda modele güvenmeyin. Bunlar değişir ve hatanın bedeli ağırdır. Her birini güncel mevzuattan kendiniz kontrol edin.

Sözleşme incelemesinde ne beklenmeli?

Sözleşmede yapay zekâ iyi bir ilk okuyucudur. Kırk sayfalık metinde fesih, cezai şart, yetkili mahkeme ve gizlilik maddelerini bulup tek sayfada önünüze koyar. Kendi standart sözleşmenizle karşılaştırıp farkları gösterebilir. Yüz sözleşmelik bir arşivde aynı maddeyi aramak gibi tekrarlı işlerde kazanç daha da belirgindir.

Zayıf kaldığı yer, metinde olmayanı görmektir. Eksik bir maddeyi ancak ona neyin bulunması gerektiğini söylerseniz fark eder. Bu yüzden yazılı bir kontrol listesi sonucu belirgin biçimde iyileştirir.

İki madde arasındaki çelişkiyi de kaçırabilir. Tanımlar bölümündeki küçük bir değişiklik otuz sayfa sonraki bir maddenin anlamını değiştirir. İşi bilen bir hukukçu bunu görür, model çoğu zaman görmez.

Gizlilik: müvekkil belgesi nereye gidiyor?

Bir belgeyi çevrim içi bir araca yapıştırdığınızda o belge başkasının sunucusuna gider. Kullanmadan önce üç şeye bakın: veriler nerede saklanıyor, model eğitiminde kullanılıyor mu, ne zaman siliniyor. Cevapları sağlayıcının kendi sözleşmesinde okuyun, tanıtım sayfasında değil.

Avukatın sır saklama yükümlülüğü ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin kurallar burada da geçerlidir. Emin olamadığınız durumda adları ve tanımlayıcı bilgileri metinden çıkarın ya da modeli kendi bilgisayarınızda çalıştıran bir çözüme yönelin.

Büro içinde yazılı bir kural da işe yarar. Hangi araca hangi tür belgenin yüklenebileceği belli olursa, kimse karar anında tahmin yürütmek zorunda kalmaz.

Program seçerken sorulacak sorular

Tanıtım videoları her aracı aynı gösterir. Farkı görmek için aracı kendi dosyanızla sınamanız gerekir. Sonucunu bildiğiniz eski bir dosya bu iş için en iyi malzemedir.

• Cevabın dayandığı kaynağı gösteriyor mu, kaynağa tek tıkla gidilebiliyor mu?
• Karar ve mevzuat veritabanı ne sıklıkla güncelleniyor?
• Bulamadığında “bulamadım” diyor mu? Bunu, cevabı olmayan bir soru sorarak deneyin.
• Belgeleriniz nerede işleniyor ve saklanıyor?
• Kendi belgelerinizi yükleyip onların içinde arama yapabiliyor musunuz?
• Deneme süresinde kendi dosyanızla sınamanıza izin veriyor mu?

İyi kurulmuş bir hukuk yapay zekâ asistanı araştırma süresini kısaltır, ilk taslağı çıkarır, uzun belgenin özetini verir. Hukuki danışmanlık vermez ve imzanızın sorumluluğunu almaz. Çıktıyı okuyan, kaynağı açan ve son kararı veren hukukçudur. Kendi arşivinizin üzerine kurulu bir sistem düşünüyorsanız Webitro olarak bunu tasarlayıp kuruyoruz.