Kripto analizi yapan yapay zekâ nasıl çalışır, neyi bilemez?

Sosyal medyada her hafta yeni bir araç çıkıyor ve hangi coinin yükseleceğini bildiğini söylüyor. Bilmiyor. Kripto analizi yapan yapay zekâ gerçek bir şey ve doğru işte kullanıldığında faydalı, ama o iş tahmin etmek değil. Bu yazıda bu araçların içinde ne olduğunu, nerede yanıldıklarını ve otomatik işlemin neden ayrı bir risk olduğunu anlatıyoruz. Yazı genel bilgilendirmedir, yatırım tavsiyesi değildir.

Bu araçların içinde ne var?

Çoğu üç katmandan oluşur. Birincisi veri: fiyat, hacim, emir defteri, haberler, kriptoda zincir üstü hareketler. İkincisi hesaplama: hareketli ortalamalar, RSI, MACD gibi göstergeler. Üçüncüsü yorum: bir dil modeli bu sayıları okur ve ne gördüğünü cümleyle yazar.

Sayıları model hesaplamamalıdır. Dil modelleri aritmetikte hata yapar ve hiç oluşmamış bir fiyatı yazabilir. İyi kurulmuş bir sistemde hesabı sıradan kod yapar, model yalnızca sonucu anlatır.

Bir aracı değerlendirirken ilk sorulacak soru budur: rapordaki sayı nereden geliyor? Kaynağı gösterilmeyen bir sayıya güvenmek için bir sebep yoktur.

Yapay zekâ borsa analizi neyi iyi yapar?

Yapay zekâ borsa analizi, insanın sıkıldığı ve dikkatinin dağıldığı işlerde güçlüdür. Bunların hiçbiri karar vermek değildir, hepsi karardan önceki hazırlıktır.

Örnek bir kullanım şöyledir: sabah raporunuzda, belirlediğiniz koşulları dün sağlayan varlıkların listesi ve her biri için iki cümlelik bir açıklama bulunur. Grafiği açıp açmamaya siz karar verirsiniz.

• Tarama. Yüzlerce varlığı sizin koşullarınıza göre her gün gözden geçirir.
• Özet. Uzun bir bilanço açıklamasını ya da bir günlük haber akışını birkaç paragrafa indirir.
• Tutarlılık. Yorgunluk ya da heyecan yüzünden bir koşulu atlamaz.
• Açıklama. Bir göstergeyi hiç kullanmamış birine sade dille anlatır.

Bilemediği şey: yarınki fiyat

Fiyat, henüz olmamış olaylara verilen tepkiyle oluşur: bir faiz kararı, bir dava, bir borsanın batması. Geçmiş veri bunları içermez. En iyi model bile ancak bugüne kadar olanı okur.

Model ayrıca kendinden emin konuşur. “Yükseliş trendi güçleniyor” cümlesi bir olasılık ifadesidir, kesinlik gibi okunur. Rapordaki her yorumu “şu ana kadarki veri böyle görünüyor” diye okumak gerekir.

Düşük hacimli coinlerde durum daha zordur. Fiyat birkaç büyük cüzdanın hareketiyle değişebilir ve hiçbir gösterge bunu önceden haber vermez.

Haber yorumunda da benzer bir sınır vardır. Model bir haberin olumlu mu olumsuz mu olduğunu söyleyebilir, piyasanın o haberi zaten fiyatlayıp fiyatlamadığını söyleyemez.

Geri test neden yanıltır?

Bir stratejiyi geçmiş veride denemeye geri test denir. Faydalıdır ve insanı kolayca kandırır. Sık görülen dört tuzak şunlardır. Bunlardan birine düşen bir test, gerçekte zarar eden bir stratejiyi kârlı gösterebilir.

• Aşırı uyum (overfitting). Kuralı geçmişe tam oturana kadar ayarlarsanız geçmişi ezberlemiş olursunuz. Gelecek aynı şekilde davranmaz.
• Geleceği görmek. Testte, o an bilinmesi mümkün olmayan bir veriyi kullanmak sonucu olduğundan iyi gösterir.
• Maliyetleri unutmak. Komisyon, alış satış farkı ve emrin beklediğinizden kötü bir fiyattan gerçekleşmesi kâğıt üstündeki kârı eritebilir.
• Tek dönem. Yalnızca yükselen piyasada denenmiş bir strateji düşüşte hiç sınanmamıştır.

Borsa botu ile analiz aracı arasındaki fark

Analiz aracı size bilgi verir, emri siz girersiniz. Borsa botu emri kendisi gönderir. Fark küçük görünür, risk açısından büyüktür.

Bot uyumaz, duraksamaz ve yanlış bir kuralı da doğru kuralla aynı hızda uygular. Veri bağlantısı koptuğunda, borsa bakıma girdiğinde ya da fiyat birkaç dakikada sert düştüğünde ne yapacağı önceden yazılmamışsa zarar hızla büyür.

Otomatik işlem kullanacaksanız şunlar asgari önlemdir: işlem başına ve gün başına tutar sınırı, zarar durdurma kuralı, her şeyi durduran bir düğme ve para çekme yetkisi kapalı bir API anahtarı. Bunlar zararı sınırlar, önlemez.

Otomatik işleme geçmeden önce stratejiyi bir süre sanal bakiyeyle izlemek, sonra kaybı sizi sarsmayacak küçük bir tutarla başlamak daha sağlıklıdır. Her aşamada vazgeçmek de geçerli bir sonuçtur.

Vaatler nasıl okunmalı?

Bu alanda satılan araçların bir kısmı işini düzgün yapar, bir kısmı umut satar. İkisini ayırmak için birkaç basit ölçüt yeter.

• Garantili getiri sözü veren her araçtan uzak durun. Böyle bir garanti verilemez.
• Geçmiş performans tablosu gelecek için kanıt değildir.
• Paranızı aracın kendi hesabına yatırmanızı isteyen sistemler ayrı bir risk taşır. Varlıklarınız kendi hesabınızda kalmalıdır.
• Yatırım danışmanlığı birçok ülkede izne bağlı bir faaliyettir. Tavsiye veren kişinin ya da kurumun yetkisini sorun.
• Yöntemini açıklamayan, yalnızca “al” ve “sat” diyen bir aracı denetleyemezsiniz.

Yapay zekâ kripto analizi doğru işte kullanıldığında size zaman kazandırır ve taramayı düzene sokar. Kesin kazanç sağlamaz, yalnızca kararınızı destekler. Kararı vermez, vermemelidir de. Kaybetmeyi göze alamayacağınız parayı hiçbir aracın yorumuna bağlamayın. Hesabınızı, API anahtarınızı ve kararınızı kendi elinizde tutun. Kendi kurallarınıza göre çalışan bir karar destek sistemi isterseniz Webitro olarak bunu tasarlayıp kuruyoruz.